Notowania

 

2.1. Rodzaje obligacji

2. Powtórka z obligacji


2.1. Rodzaje obligacji


Pierwszym z kryteriów podziału obligacji może być sposób oznaczenia obligatariusza. Zgodnie z tym kryterium wyróżnia się obligacje imienne i na okaziciela. Obligacje imienne wystawiane są na konkretną osobę, a przeniesienie praw z nich wynikających odbyć się musi w formie przelewu połączonego z wydaniem dokumentu. Obligacje na okaziciela mogą być przenoszone poprzez samo wydanie jej nabywcy przez zbywcę. Różnica tkwi w swobodzie i łatwości obrotu, w szczególności należy uwzględnić fakt, iż emitent może ograniczyć lub wyłączyć możliwość zbywania obligacji imiennych.


Dotychczas emitowane w Polsce obligacje komunalne są obligacjami na okaziciela (za wyjątkiem obligacji „mieszkaniowych”, np. Międzyrzecza) – w interesie samorządu bowiem nie leży ograniczanie możliwości ich zbywania. Co więcej, obligacje imienne z uwagi na trudniejsze przenoszenie praw z nimi związanych, mogłyby zostać bardzo niechętnie przyjęte przez inwestorów. Uzasadnienie dla stosowania obligacji imiennych pojawia się w sytuacji, w której z obligacjami związane byłoby określonego rodzaju dodatkowe świadczenie (np. uprzywilejowanie w wykupie gruntu czy mieszkania), a emitent nie chciałby uprzywilejowywać innych osób niż konkretnie wskazane, np. dotychczasowych najemców, czy dzierżawców.


Mówiąc o Catalyst należy pamiętać, że obligacje emitowane z zamiarem wprowadzenia ich do obrotu na tym rynku powinny być obligacjami na okaziciela.


Z uwagi na kryterium przedmiotu praw wynikających z obligacji można je podzielić na obligacje niosące w sobie wierzytelności pieniężne, niepieniężne oraz mieszane. Obligacje komunalne emitowane w Polsce są obligacjami ze świadczeniami pieniężnymi, aczkolwiek w kilku przypadkach zakres świadczeń emitenta nieco zmodyfikowano. Przykładem mogą być świadczenia emitenta określone dla emisji „mieszkaniowych obligacji prywatyzacyjnych” w latach 1993-1994. Takie obligacje wyemitowało Międzyrzecze, a emisja stała się przykładem dla kolejnych gmin: Trzcianki, Lubina, Wądroża Wielkiego, Gorzowa Wielkopolskiego. Specyficzne były także emisje gminy Czarnków, które obligatariusz mógł przeznaczyć na wykup mieszkania, za co otrzymywał 70-procentową premię. Emisje obligacji z dodatkowymi świadczeniami niepieniężnymi są jednak wyjątkiem w skali kraju; można przypuszczać, że również w przyszłości nie będą one często przeprowadzane.


Ze względu na miejsce (kraj) emisji obligacje można podzielić na krajowe (emitowane w kraju emitenta, wystawiane w zasadzie w walucie krajowej) oraz zagraniczne (emitowane poza granicami państwa emitenta), których szczególnym rodzajem są tzw. euroobligacje. Dotychczas w Polsce tylko kilka miast dokonało emisji zagranicznych – Gdańsk, Kraków, Warszawa.


Z uwagi na sposób oprocentowania obligacji można je podzielić na obligacje o stałym, zmiennym i zerowym oprocentowaniu.


Obligacje o stałym oprocentowaniu przynoszą obligatariuszom jednakowe dochody z odsetek w ustalonych terminach przez cały okres do ich wykupu. Obecnie emitowane obligacje to zwykle obligacje o zmiennym oprocentowaniu, wyznaczanym w oparciu o określonego rodzaju stawkę bazową. Wyznaczenie oprocentowania w oparciu o stawkę bazową polega na tym, iż do określonej stawki (np. inflacji, rentowności bonów skarbowych, stawki WIBOR) dodaje się pewną marżę (w wysokości od 0% do ok. 2%). Początkowo jako stawkę bazową przyjmowano iloczyn wskaźników wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych (np. Płock), następnie dominującą stawką była średnia arytmetyczna z opublikowanych średnich ważonych stóp rentowności 52-tygodniowych bonów skarbowych oferowanych na przetargach poprzedzających datę ustalenia oprocentowania na kolejny okres odsetkowy. Nieliczne emisje były oparte na 13-tygodniowych bonach skarbowych (np. Mieścisko) lub 26-tygodniowych bonach skarbowych (Jabłonna). Obecnie najczęściej jako stawka bazowa stosowany jest WIBOR (6M lub 1R).


Do stawki bazowej dodawana jest marża. Wysokość marży zróżnicowana jest w zależności od okresu wykupu obligacji – im dłuższy termin, tym większa marża. Wysokość marży uzależniona jest także od oceny ryzyka finansowego związanego z danym emitentem – zazwyczaj emisje dużych miast mają niższe marże niż emisje mniejszych miast. Regułą jest roczny okres odsetkowy, aczkolwiek nie istnieją prawne przeszkody dla ustalenia okresów krótszych. Krótsze okresy odsetkowe powodują, iż obligacje stają się instrumentem bardziej wrażliwym na procesy zachodzące na rynku kapitałowym (zmiany stawek bazowych), co może mieć zarówno swoje zalety, jak i wady.


Z uwagi na termin wykupu obligacje można podzielić na krótko-, średnio- i długoterminowe. Przyjmuje się, iż obligacje krótkoterminowe to papiery o terminie wykupu do jednego roku (w wypadku jst będą one służyły przede wszystkim do finansowania przejściowego deficytu budżetu), obligacje średnioterminowe to obligacje o terminach wykupu od 1 roku do 5 lat, natomiast obligacje długoterminowe to obligacje o dłuższym niż 5 lat terminie wykupu. Obligacje komunalne emitowane są zwykle w ramach tzw. programu emisji, tzn. podzielone są na serie o zróżnicowanym terminie wykupu (niekiedy również na transze, składające się z serii emitowanych w poszczególnych latach – dwóch lub trzech). Przyjmowany termin wykupu obligacji wynosi zwykle od 3 do 7 lub 8 lat, choć zdarzają się również obligacje kilkunastoletnie.


Według kryterium stopnia zabezpieczenia obligacje można podzielić na niezabezpieczone, częściowo zabezpieczone lub całkowicie zabezpieczone. W zasadzie wszystkie emisje obligacji komunalnych w Polsce były emisjami niezabezpieczonymi, co zresztą z punktu widzenia emitenta jest sytuacją bardzo korzystną. Dla rynku kapitałowego wystarczającą gwarancją jest status prawny jednostek samorządu terytorialnego jako emitenta. Należy przypomnieć, iż zgodnie z art. 8 ustawy o obligacjach, emitent odpowiada całym swoim majątkiem (obecnym i przyszłym) za zobowiązania z obligacji, a przecież jst posiadają prawnie zagwarantowane źródła dochodów.


Istotnym podziałem obligacji jest podział ze względu na sposób emisji. W świetle obecnie obowiązujących przepisów możemy mówić o ofercie prywatnej – kierowanej do nie więcej niż 99 adresatów oraz o ofercie publicznej – kierowanej do nieograniczonej liczby inwestorów. Niemalże wszystkie emisje obligacji komunalnych w Polsce przeprowadzane były w trybie oferty prywatnej; wyjątki to Rybnik i Poznań.


Mała popularność ofert publicznych wiązała się dotychczas z większym stopniem ich skomplikowania. Po nowelizacji ustawy o ofercie publicznej, przeprowadzanie ofert publicznych przez jednostki samorządu terytorialnego stało się prostsze. Nie należy mylić trybu oferty z wprowadzeniem obligacji do obrotu zorganizowanego („publicznego”). Oferty niepubliczne mogą być wprowadzane na Catalyst na takich samych zasadach, jak oferty publiczne.


Rekomendowany standard obligacji na Catalyst


Uchwałą nr 414/2009 Zarząd Giełdy wprowadził rekomendowany standard obligacji samorządowych i korporacyjnych na Catalyst. Standard ten określa w szczególności, że:


wartość nominalna obligacji powinna wynosić 100 zł lub 1000 zł;


obligacje powinny być oprocentowane według stałej stopy procentowej lub zmiennej, określonej jako stawka bazowa plus marża;

w przypadku oprocentowania zmiennego, stawką bazową powinien być WIBOR 3M, WIBOR 6M albo WIBOR 12M, o okresie odpowiadającym okresowi odsetkowemu;


data ustalenia stopy bazowej powinna przypadać przynajmniej na trzy dni robocze przed pierwszym dniem okresu odsetkowego, w którym obowiązywać ma stopa procentowa danego kuponu odsetkowego.
 

Typową emisją obligacji komunalnych wprowadzanych na Catalyst będzie emisja obligacji na okaziciela, niezabezpieczonych, o oprocentowaniu stałym lub zmiennym opartym na stawce WIBOR, bez powiązanych świadczeń niepieniężnych.


Szczegółowe dane na temat standardu obligacji na Catalyst można znaleźć na stronie www.gpwcatalyst.pl


Należy pamiętać, że obligacje są papierami wartościowymi emitowanymi w seriach, przy czym każda seria obejmuje papiery wartościowe dające takie same prawa, a zatem między innymi mające taki sam termin wykupu i wysokość oprocentowania.


Każda seria obligacji ma nadany odrębny kod przez KDPW i jest odrębnie notowana na Catalyst. Z każdą serią wprowadzaną do obrotu wiążą się także opłaty. Dlatego emitenci planujący wprowadzenie obligacji na Catalyst powinni starać się dzielić emisję na jak najmniejszą liczbę serii.

 

Data: 2017-05-29
  Firmy Samorządy
Liczba serii 420 63
Wartość emisji 65,13 3,57

Najaktywniejsze papiery

Data sesji: 2017-05-29
Nazwa Kurs
(%)
Wartość obrotu
(tys zł)
GHE0320 100,0100 505,0400
KRU0521 101,0400 305,3200
MBK1223 101,4000 206,4000